Wie is online
1 bezoekers online
Voor alle nieuwe posts…

Volg ons op Twitter

Tweet het openingsbericht ->
Schrijf ons

Je kunt ons altijd schrijven via de contactpagina. Daar vind je ook richtlijnen, voor het geval dat je mail-notificaties wenst bij nieuwe 'posts' aangaande Best. 

Rubrieken
Opinie of niet?

ls een post op deze site begint met wat in de typografie heet een initiaal, zoals de A hier, bevat zij een mening of interpretatie van de schrijver.

English?

Translation by Google in Chrome: please, click the right mouse button and select 'English'.

Archieven
januari 2022
Z M D W D V Z
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Archief van de rubriek ‘Geschiedenis’

Het ware verhaal van een 18e-eeuws planetarium

De Hemelbouwer, biografie van Eise Eisinga

planetarium

Het werkende planetarium zoals het in de huiskamer van de familie Eisinga nog steeds te zien is. Afbeelding aan de binnenkant van de omslag van het boek De Hemelbouwer, met beknopte maar alles zeggende toelichting.


ver Eise Eisinga (Dronrijp 1744 – Franeker 1828) de – je kunt wel zeggen wereldberoemde – bouwer van het planetarium in Franeker, is onnoemelijk veel verteld en geschreven, maar dat heeft als onvermijdelijk geleid tot nogal wat mythevorming. Zo zou de wolkammer dat kunstwerk min of meer heimelijk op z’n eentje in en rond zijn huiskamer in het pandje De Ooijevaar tegenover het Franeker stadhuis hebben gemaakt als een antwoord op allerlei waanideeën die in zijn tijd de ronde deden over het heelal en een verwachte stand van planeten, die het einde van de wereld zou veroorzaken. Met dit soort verhalen rekent Eisinga’s biografie De Hemelbouwer van Arjen Dijkstra grondig af. Dijkstra, directeur van het Groninger Universiteitsmuseum en gespecialiseerd in de geschiedenis van de wetenschap, schreef in heldere, toegankelijke taal ‘het ware verhaal’ over Eisinga en zijn tijd. Read the rest of this entry »

Bijles in oorlogsgeschiedenis

ww2Bij die bedreiging van (inmiddels weer) minister Sigrid Kaag, riep iemand (de eigenlijke dader?) NSB weg ermee! Duidelijk iemand die niets weet van geschiedenis. Maarten van Rossem zou zeggen: ‘kijk op z’n minst even op Wikipedia’  Ik kan daaraan toevoegen: of bij voorbeeld naar de docuserie WW2 op Netflix.

Read the rest of this entry »

De ‘eerste’ Amalia

solms

Kunsthistoricus Paul Rem plaatste op Twitter deze afbeelding: ‘Ach, even die andere Amalia. Detail van een portret van Amalia van Solms door Honthorst.’


Achttien jaar geleden schreven we naar aanleiding van de geboorte van prinses Amalia dit stukje op hhBest 1.0:
Blijdschap alom over de komst van het prinsesje Catharina-Amalia. Niet in de laatste plaats in Brabant, waar sommigen als het ware hun identiteit ontlenen aan Amalia van Solms (1602-1675), echtgenote van Frederik Hendrik.
Oirschot met zijn paleisje aan de Koestraat, dat door Amalia zou zijn geschonken aan haar lijfarts Arnoldus Fey.

Dat huis, later uitgewoond door nonnen en nu een partycentrum, draagt daarom de weidse naam Hof van Solms. (Inmiddels is dit, behalve de naam,  al weer achterhaald.) Read the rest of this entry »

Een mooie vriendschap

mussolini_hitlerBoekbespreking door Sante Brun


We dachten niet dat het ooit nog eens nodig zou zijn een gedegen studie te schrijven over twee mensen, twee mannen die samen jaren lang het lot van tientallen miljoenen mensen in handen hadden – een lot dat velen van hen niet zouden overleven, tot zo groot mogelijke onverschilligheid daarover van die twee mannen. Maar de recente wereldgeschiedenis vertelt ons, dat we blijkbaar niets hebben geleerd. Dat de ene na de andere rattenvanger maar even op de fluit hoeft te blazen of de onnozele kinderen rennen hem achterna.

Read the rest of this entry »

‘Revolusi’ samengevat in podcast

revolusiind vorig jaar verscheen Revolusi, 300 jaar geschiedenis van Indonesië/voorheen Nederlands Indië tot de onafhankelijkheid, overeengekomen in 1949, door David van Reybrouck.

De gerenommeerde Belgische schrijver (hij behandelde ook Congo) heeft vijf jaar  gewerkt om de allesbehalve vleiende waarheid over Nederlands kolonialisme zo goed mogelijk boven tafel te krijgen.

Het boek is samengevat in een podcast van vijf afleveringen van telkens ongeveer een uur, uitgegeven door de VRT in samenwerking met het journalistencollectief De Correspondent.

Klik hier om met het beluisteren te beginnen. Read the rest of this entry »

Russische dreiging maar dan anders

en boek moet ooit afgesloten worden, russenangstwil het verschijnen. Russenangst van Tony van der Meulen kwam op 21 september uit. Sindsdien is de energiecrisis aan de dag getreden en Vladimir Poetin, de Russische president, als het aan hem ligt voor eeuwig, haastte zich Europa kenbaar te maken dat hij klaar staat, via Nordstream 2 meer dan de huidige 40% aan het Europese gasnet te leveren.

Poetin aan de kraan. Er zijn  mensen die daar niet gerust op zijn: 35% van de Nederlanders volgens instituut Clingendael, onder wie de journalist Tony van der Meulen. En hij weet zijn opvatting over de hernieuwde Russische dreiging – want daar gaat het hier om – met z’n boek uitstekend te onderbouwen. Read the rest of this entry »

Hoteldebotel van diamanten

Marie-Antoinette

Van diamanten kun je best hoteldebotel raken, zeker in deze tijd van minimale of negatieve rente, blijkt uit krantenberichten. En Trouw kopte gisteren: ‘Altijd al juwelen van Marie-Antoinette willen dragen? Dat kan.’ Maar als het iets te maken heeft met de Franse (lees voor 75% Europese) geschiedenis, raakt menigeen de kluts kwijt.

Bij Christies’s komen twee armbanden ter veiling, elk bezet met 112 diamanten. Verwachte opbrengst: tientallen miljoenen. De juwelen waren ooit eigendom van <-Marie-Antoinette, volgens Trouw als echtgenote van Lodewijk XVI ‘de laatste koningin van Frankrijk’, wat niet waar is, want ook Lodewijk XVIII had in de eerste decennia van de negentiende eeuw een vrouw naast zich op de troon.

Echt bont maakten het vanmorgen de nieuwskeuvelaars van BNR Nieuwsradio met de mededeling dat het gaat om de vrouw van Zonnekoning Lodewijk de Veertiende (ca. een eeuw eerder). Natuurlijk mocht niet onvermeld blijven dat zowel Lodewijk XVI als zijn gemalin tijdens de Franse Revolutie werden onthoofd. Maar het ook weer opgelepelde verhaal dat Marie-Antoinette het hongerige volk het nuttigen van taartjes zou hebben aanbevolen, moet weer naar het rijk der fabelen worden verwezen.

De wereld en het leven vanuit geparkeerde auto

podcast_auto

Maarten van Rossem en Tom Jessen. ‘Daar is die kat weer.’


Een op een rustige plek geparkeerde auto is een ideale studio voor het maken van podcasts. Dat bewijzen Maarten van Rossem (introductie overbodig) en beroepspresentator Tom Jessen minstens een keer per week. Van Rossem maakt momenteel een serie over de Tweede Wereldoorlog. Hilarisch, zoals zo vaak bij hem. Maar serieus: allesbehalve onaangename verplichte kost voor (jonge) mensen die willen weten wat er toen allemaal is gebeurd en waarom en waardoor. En verder? Bespiegelingen over de wereld en het leven. Laat dat maar aan Van Rossem over. Jessen weet trouwens precies wanneer-ie z’n mond moet houden. Intermezzo’s worden verzorgd door een af en toe verschijnende kat.

Read the rest of this entry »

Antonius moest in Gemonde wijken voor Odulphus

odulphus001Hoe de heilige Antonius in het Meierijse dorpje Gemonde moest wijken voor de in Best geboren heilige Odulphus. Daarover geeft het erfgoedtijdschrift inbrabant (2021/2) uitsluitsel. Het blad wijdt een themanummer aan de Brabantse kloosterorden en –congregaties en hun betekenis in het verleden voor het maatschappelijk leven (onder meer onderwijs en gezondheidszorg).


Het beeld van Odulphus ligt ter aarde, bij de sloop van het klooster in Gemonde in 1984.

Foto archief weekblad Brabants Centrum in inbrabant


Cultuur-historicus Ricky van Oorschot schrijft over het honderdjarig verblijf in Gemonde van de zusters van JMJ (Gezelschap van Jezus, Maria, Jozef) en gaat daarbij uitvoerig in op wat ze noemt de daadkracht en de innovativiteit van de uit Best afkomstige pastoor Cornelis van Doremalen. Hij veranderde in 1933 bij een mede door hem bevorderde ingrijpende verbouwing van het klooster de naam Antonius in die van Odulphus.

Read the rest of this entry »

Topjournalistiek: ‘Liever dier dan mens’


ver onderzoeksjournalistiek praat ik liever niet, want als het goed is dan is journalistiek per definitie onderzoekend. Topjournalistiek kan volgens deze redenering wel en daarvan is het boek Liever dier dan mens (ondertitel: Een overlevingsverhaal) van de journalist Pieter van Os de vrucht. Hij sprak vaak en langdurig met de in Polen geboren joodse 90-jarige Mala Rivka Kizel in Amstelveen (daar beland doordat haar inmiddels overleden man employé was bij El Al) en diepte haar overlevingsverhaal uit al reizend door Oost-Europa en naar Israel, tevens speurend in archieven en in vaak recent geproduceerde documentatie. Een mooi en helder geschreven verhaal. Topjournalistiek dus.


Een jonge vrouw, in te grote schoenen tuurt vlak na de oorlog over wat rest van het getto van Warschau ->


 

Read the rest of this entry »

W. van Oranje, geen voetnoot in wereldhistorie

Uit De Habsburgers valt veel te leren, zoals dat de Eerste Wereldoorlog eigenlijk de Tweede was

habsburgersij leeft in de hoofden voort als de Vader des Vaderlands, maar dat leerden we dan ook uit de vaderlandse geschiedenis. In de wereldgeschiedenis is Willem van Oranje nog geen voetnoot. Hij was één van de koningen en politieke leiders die om wat voor reden dan ook uit de weg moest worden geruimd. Dat concludeer ik uit De Habsburgers, opkomst en ondergang van een wereldmacht, van de Britse historicus Martyn Rady.

De waarde van zo’n boek, in dit geval meer dan 400 bladzijden, wordt doorgaans bepaald door zijn onthullende werking, de mate waarin het onderwerp ‘tot op het bot’ is uitgezocht. Nou, uit ‘De Habsburgers’ valt  heel wat te leren, niet in het minst van bijzonderheden die ons een beter inzicht verschaffen over het heden en dan vooral dat van Europa. Over het nut van ‘geschiedenis’ gesproken. En van lezen natuurlijk.

Read the rest of this entry »

Graaiers in noodsituaties

zwarte_handelGraaiers al dan niet misbruik makend van nood zijn van alle tijden. Het kan niet anders of je denkt als oudere mens bij het, volgens het algemeen gevoelen, voor 19 miljoen lichten van de staatskas door Sywert en z’n maten aan vergelijkbare situaties. Maar dan in oorlogstijd.

De Oweeërs (OW van Oorlogswinst) in 1914-‘18 toen schaarste ook in zogenaamd neutraal Nederland aan de orde van de dag was. Nog erger, zwarthandelaren tijdens WO2, vooral tijdens de hongerwinter. Zie het affiche –> uit de archieven van het NIOD.

Maar ze zagen zichzelf gewoon als ‘slimme handelaren’.

Read the rest of this entry »

Waar blijft de (galgen)humor?

Kenmerkend voor de coronacrisis in ons land en de hedendaagse mentaliteit is, dunkt mij het volledig ontbreken van de (galgen)humor. Aan gezeik en gezeur geen gebrek, maar aan de – uiteraard betrekkelijke – troost die een goeie mop in noodsituaties kan bieden, ontbreekt het volledig. Vooral merkwaardig omdat het nu aan vergelijkingen met de toestanden in WO2 niet ontbreekt. Maar die spitsen zich dan toe op het zwarte, zal ik maar zeggen. Humorloos. Of op z’n best blijft de ‘humor’ steken bij zwakke pogingen, ten koste van personen. Read the rest of this entry »

Nederland, bruut racistisch en kolonialistisch

Boekbespreking door Sante Brun


persoonlijk revolusihad ik even de neiging te roepen: doe geen moeite, dat weten we allemaal al. Dat was toen het boek ‘Revolusi’ van David van Reybrouck werd aangekondigd. En de bibliografie achterin het boek geeft me daar volledig gelijk in: er is al het een en ander geschreven over Indonesië in de afgelopen vijfhonderd jaar en meer in het bijzonder in de afgelopen 75 jaar. Ik trap daarmee een enorme open deur in.

Maar ik had het boek van Van Reybrouck niet willen missen, omdat het ondanks alles dat al geschreven is, uniek blijft, met zijn titel – een van de vele woorden die in het Bahasa Indonesia zijn achtergebleven en een fonetische schrijfwijze van Nederlandse woorden behelzen – zoals bijvoorbeeld ook ‘polisi’.

Read the rest of this entry »

Politicus ondanks en dankzij zichzelf

De biografie van Hans van Mierlo

still_van_mierlo

Still uit het beroemde filmpje van Leen Timp, waarin Hans van Mierlo, lopend langs de Amsterdamse grachten, het credo van D’66 (toen nog met apostrof) verkondigde.


ij dacht en sprak vaak in paradoxen, vandaar het opschrift van deze bespreking. Zijn leven is ook samen te vatten als paradoxaal, leren we uit de biografie door journalist/historicus Hubert Smeets, nu tien jaar na de dood van Hans van Mierlo verschenen. Bij De Bezige Bij, precies zoals Van Mierlo het zou hebben gewild. Geschiedenis? Nostalgie? Veel meer dan dat, want driekwart van het boek behandelt de politieke en parlementaire geschiedenis van de tweede helft van de vorige eeuw die, je voelt de nabeschouwing van Smeets al aankomen, niet los te koppelen is van het heden.

Read the rest of this entry »

Na vijftig jaar alsnog

anaf vandaag – effectief vanaf morgen – kunnen de lezers van dagblad De Limburger (voortgekomen uit oa. De Nieuwe Limburger en het Limburgs Dagblad) zich verheugen op berichtgeving uit het Amsterdamse dagblad De Telegraaf.  Zo verklaarde vorige week vol vreugde de huidige hoofdredacteur van die krant, Björn Oostra. Daaraan ten grondslag liggen die grotendeels duistere machinaties, samen te vatten als ‘handel in dagbladen en tijdschriften’ die al vele jaren de Nederlandse pers in zijn greep houdt, waardoor veel redacties elke Nieuwjaarsdag aan de slag moeten met het aanmaken van nieuwe mailadressen.

Meer op SanteLOGieVoorpagina hhBest

Wisten wij veel wat er in Duitsland gebeurde

Boekbespreking door Sante Brun


D_quoteaarwolfszeit hadden de geallieerden (bij het oprukken door Duitsland in 1945) niet op gerekend, dat tegen hen onder de bevolking vrijwel geen weerstand bestond. Wat was er met die Duitsers aan de hand? Jarenlange bombardementen hadden hen niet kunnen vermurwen. Zonder enig medelijden te tonen hadden Wehrmacht en SS nog in de laatste weken van de oorlog, voor ze zich terugtrokken, honderdduizenden dwangarbeiders en gevangenen vermoord… Daar hadden de nazi’s zelf de geallieerden op voorbereid: de Duitsers zouden hen als vraatzuchtige wolven ontvangen… In plaats daarvan gebeurde er niets. Enkele uitzonderlijke wraakacties richtten zich vooral tegen oorlogsmoede Duitsers zelf… Naar het scheen had het fascisme in de Duitse zielen zich in het niets opgelost. In plaats van wilde beesten stonden lachende mensen langs de kant van de weg te zwaaien en aten chocolade uit de handen van de bezetters.’ Read the rest of this entry »

‘Echt gebeurd’ in WO2

ag afgelopen weken twee films op Netflix, gemaakt naar ‘echt gebeurd’ in WO2. De meeste indruk maakte Unbroken van Angela Jolie over een Amerikaanse Olympisch atleet, Louis Zamperini, die in 1943 een crash van een B-24 bommenwerper overleeft en vervolgens in een Japans krijgsgevangenschap door een hel gaat. Ik kon niet achterhalen of Japan in 1929 het Geneefse verdrag over de behandeling van krijgsgevangenen had ondertekend (Duitsland handelde daar in elk geval in grote lijnen wèl naar), maar wat daar in Tokio gebeurde, was qua kwellingen vergelijkbaar met die in de Jappenkampen van het toenmalig Nederlands Indië en die aan de Birma-spoorlijn.
Spectaculair is verder de manier waarop twee van de drie gecrashte maten in (aanvankelijk) twee rubberboten 47 dagen op de oceaan weten te overleven. Read the rest of this entry »

Vijfhonderd jaar verschil

ontmoeting

Vijfhonderd jaar verschil zit er tussen deze ‘Europese ontmoetingen’. Links die van Hendrik VIII van Engeland en Frans I (Frankrijk) in 1532  en rechts de Europese top in Brussel anno nu. We zouden niet op het idee gekomen zijn, zonder de hilarische beschrijving die Hilary Mantel in haar boek Wolf Hall geeft van de etiquette, waarmee de ontmoeting tussen de twee koningen was omgeven:
‘Als twee monarchen elkaar treffen, moeten ze, zodra ze elkaar in het zicht krijgen, ieder evenveel schreden zetten naar de ander toe.’ Maar o wee als een van de twee heel kleine stappen zou nemen en op die manier de ander zou dwingen de afstand te overbruggen.