Spoordonk is oorspronkelijk een gehucht onder de gemeente  Oirschot, tevens behorend tot de parochie van Sint Petrus Banden aldaar. In 1936 werd  het een zelfstandige parochie met een eigen kerk: overeenkomstig de toen geldende hype toegewijd  aan de Heilige Bernadette Soubirous, de zieneres van Lourdes.

De bruidegom op de hierboven gereproduceerde foto (uit het boek 75 jaar H.Bernadettekerk – Het leven rond d’n Torre) staat hier met zijn eerste vrouw, een weduwe. Na haar overlijden zou hij opnieuw trouwen, wederom met een weduwe. Waarom is deze foto, met haar achtergrond van belang? Niet alleen om de uitmonstering van het paar, maar vooral omdat dat tweede huwelijk het eerste was dat in de Sporringse Bernadettekerk werd ingezegend. Bruid en bruidegom waren toen beiden 60 jaar, wat aan bouwpastoor Jan van Gestel de uitspraak ontlokte: ‘Het is te hopen dat er ook nog jongere huwelijken komen, want anders zal de parochie snel uitgestorven zijn.’

Parochie-archief en oral history

De bronnen voor het verhaal liggen voornamelijk in het archief van de parochie en bij notities en mededelingen van  inwoners, van wie ook de foto’s en bewaarde documenten en documentjes bijeen zijn gesprokkeld. De initiatiefnemers tot het mooi in Oirschot gedrukte boek, moeten een enorme respons hebben ervaren, toen zij opriepen tot het melden/insturen van materiaal. Spoordonk ‘n beetje kennende, verbaast mij dat niets: het is nog steeds een hechte, levendige gemeenschap met een eigen basisschool, een ontmoetingsruimte (D’n Deel) en een fors ontwikkeld verenigingsleven. Kinderen worden nu ook daar opgevoed in assertiviteit, wat je onder meer kunt zien aan de geestige, zelfgemaakte ‘verkeerswaarschuwingen’ aan de Spoordonkseweg, waar een nogal eens genegeerde maximum snelheid van 30 km geldt. Sta stil, anders hoor je een gil. Zulke teksten. Ja, de tijd staat er natuurlijk niet stil. Tijdens de laatste tonproatersavond in D’n Deel klonk het: ‘Spoordonk wordt steeds meer stad, iedereen gaat scheiden.’

Zuiveringsrite

De Spoordonkse parochie heeft nog net deel kunnen uitmaken van het Rijke Roomsche Leeven, dat tot diep in de jaren vijftig van de vorige eeuw stand heeft gehouden. Het is die periode, die uiteraard het interessantste materiaal heeft opgeleverd. De stempel die de Kerk  op het dagelijks leven drukte (en die in dit geval niets verstikkends heeft, althans dat blijkt  nergens uit), de r.-k. feesten en (liturgische) gebruiken, de mores. De kritische noot is niet uit de weg gegaan. Bij voorbeeld over de gebruikelijke ‘kerkgang’ van de jonge moeder kort na de bevalling, die als een zuiveringsrite werd beschouwd. Een verwijzing dus naar de beladenheid van de seksualiteit. Dubbele moraal: de vader hoefde niet ‘gezuiverd’ te worden.

Het ontstaan van de parochie had rechtstreeks te maken met de toestand van het Brabantse platteland tot aan de Tweede Wereldoorlog. Van een behoorlijke ontsluiting was nog nauwelijks sprake. De boeren moesten voor de verplicht bij te wonen zondagsmis kilometers in weer en wind over modderige karsporen naar Oirschot lopen. De sjees was lang niet iedereen gegeven. Al sinds 1870 werden op gezette tijden pogingen ondernomen, een eigen parochie te stichten, maar pas in 1934 dus, streek de toenmalige bisschop van Den Bosch, monseigneur A. F. Diepen, over zijn hart, ‘zeer zeker met het oog op de versterking van het geestelijk leven’.

In 1963 kon een supermarkt in een Brabants dorp niet opengaan zonder inzegening door de pastoor. Hier de allang verdwenen A&O van Spoordonk.

Over de kerkgang via modderwegen, die uiteraard bleef bestaan, zij het tot Spoordonks geluk niet meer over zo grote afstanden, zijn nog aardige anekdotes in het boek opgenomen. Zoals het gebruik om op klompen te gaan en die dan in het dorp bij familie of in het plaatselijk café te verwisselen voor de ‘zondagse schoenen’. De onderkant van die schoenen waren zorgvuldig schoongemaakt en gepoetst, want als men knielde aan de communiebank, keek heel der kerk daar tegenaan!

In de jaren zestig verdween de zondagsplicht en wat was het effect daarvan op de Spoordonkse  geloofsbeleving? Wel, wanneer een populaire plaatselijke motorcoureur waar dan ook op zondag in actie kwam, dan lieten de jongeren die wedstrijd niet schieten voor de preek van de pastoor.

Super

Zoals gezegd, het is een parochiegeschiedenis. Het profane leven van Spoordonk, de economie, komt alleen aan bod als de kerk er iets mee te maken heeft (de inzegening van een supermarkt door de pastoor!). Over de oude lagere school, later landbouwschool die door een middenstander werd gekocht, vernemen we verder niets. Maar daar werd wel het Spoordonks Handelshuis gevestigd, dat decennialang voor de wijde omgeving de functie van een V&D vervulde, voor boerenmensen die er geen zin in hadden in de stad te worden aangegaapt. (Info door bovengetekende opgedaan als streekjournalist.)

Ach, het is de pretentieloosheid van dit boek, waaraan geen (amateur)historicus en ook geen professionele eindredateur te pas is gekomen, die het zijn speciale charme verleent.

Zie ook: Dorpscafé Spoordonk

Intussen is het doorgaan van editie 2012 voor de Brabantse kranten al geen vraag meer. –> Ja, ze hebben daar geen Gerrit Hiemstra, die bij de NOS de functie van officiële afremmer vervult. Het is gewoon erg spannend. De temperatuur dreigt  weer wat te stijgen en er wordt weer sneeuw verwacht. De Leeuwarder Courant (LC), vanouds de meest betrouwbare bron, weet vandaag: ‘Er komt de komende dagen nog geen Elfmerentocht. Het ijs in de Zuidwesthoek is voor een massale schaatstocht nog veel te onbetrouwbaar.’

Dit is de absolute graadmeter, heeft voorzitter Wiebe Wieling nog eens laten weten. Eerst de Elfmerentocht, dan de Steden.

Het zou trouwens niet de eerste keer zijn, dat een datum werd vastgesteld en dat het alsnog niet doorging. Eind 1961 waren sportredacteur Wim Wich en ondergetekende daags tevoren bij een temperatuur net boven 0 in zijn VW-kever onderweg, toen we op de Veluwe over de radio hoorden dat de tocht inderdaad was afgelast. Een moai stik iis was in fondant veranderd. Gelukkig kwam een jaar later de revanche, ook voor ons. Daarover misschien een andere keer. Het was heel erg, maar in geen geval ‘De hel van 1963’.

Nu probeert een verslaggever van het ED zoveel mogelijk schaatsend in Friesland te komen. Is de ijsmeester van het Apeldoorns Kanaal al geraadpleegd?

Om te smullen

De krant heeft ontdekt, dat het rayonhoofd van IJlst ‘n blauwe maandag in Eindhoven heeft gewoond. Gevolg: een speciaal lijntje. Jammer dat het drama ontbreekt. Tot IJlst is de kwaliteit van het ijs namelijk om te zoenen (om te smullen, hoorde ik iemand op de radio zeggen).

Voor de totale gekte moet je ten zuiden van Fryslân zijn. Het is ook bij de folklore gaan horen.

Niks It giet oan

In Friesland zijn ze intussen benieuwd, hoe de Elfstedenvoorzitter eventueel de tocht zal aankondigen. In elk geval niet met It giet oan. Hij heeft tegen de LC gezegd dat hij die eigen kreet al jaren in ‘t hoofd heeft. De krant heeft haar lezers uitgenodigd, ernaar te raden en een ijstaart uitgeloofd, voor wie er het dichtste bij komt. ingezonden@lc.nl Yn it Frysk hè. Het idee is trouwens onmiddellijk gegapt door o,a. de NOS en Omrop Fryslân. Zonder ijstaart.

Actuele overzichten kwaliteit van het ijs op LC.nl

Meer afgelaste Elfstedentochten

Dat er zoveel ongelukken gebeuren heeft niet zozeer met snelheden te maken, als met ´onvoldoende ritsen´, zei meneer Frans Zuiderhoek van het Korps Landelijke Politie Diensten tegen het ED. Sssss. Onvoldoende ritsen houdt volgens mij in, de ander niet de kans geven in te voegen, wat betekent dat je niet bereid bent, het gaspedaal even los te laten.

Verder op Manieren

De Bestse ‘snuffelpaal’, die vooral bedoeld is om het geluid van overkomende vliegtuigen  van en naar Eindhoven Airport te meten, staat op een plat dak aan de Looierstraat –> in Batadorp. Die wijk ligt in de aanvliegroute.

Meestal – als er geen vliegtuigen in de buurt zijn – toont de meter ca. 50 dB, wat volgens deze website het gerucht is van een ‘rustige straat’. Wie het wil volgen, kijke dus op Geluidsnet.nl en zal dan kunnen vaststellen dat het lawaai rond Schiphol ‘andere koek’ is. Toekomstmuziek voor de regio Eindhoven? Het zit er dik in.

Professionele Brabantse filmmakers, werkend onder de stichting Perennia Film, zijn op zoek naar een acteur (32 à 44 jaar), die de hoofdrol wil/kan spelen in de korte film Lucien, die gaat over een pastoor die een identiteitscrisis doormaakt. De bijbehorende audities zijn op 11 en 12 februari in Oirschot.

De eisen die aan de kandidaat worden gesteld zijn niet gering. Onder meer: opleiding tot acteur en ervaring, in staat zijn online voorbeelden van zijn acteren te laten zien. Hij zal ook moeten optreden in ABN.

Aanmelden kan tot 20 januari bij Kirsten Cuppens (cast manager): cast@luciendefilm.nl.
CV en een of meerdere foto’s van jezelf bijvoegen. Meer informatie over de film vind je op www.luciendefilm.nl

‘Lucien’ is een low budget productie en zal worden ingediend bij het Nederlands Film festival. Alle medewerkenden verlenen vrijwillig hun diensten.

Landskampioen is Haarlem: 109,5. De Pers: ‘Dat is te vergelijken met een drilboor op één meter afstand. De pijngrens ligt bij 140 dB.’

Zie ook: Snuffelpaal

Naar Fotoblog Jan van de Ven

Manieren

Al jaren op ‘n rij, met slechts ‘n enkele onderbreking, maakt oud-kleuterleidster An Antonis rond Kerstmis een gedicht in Bests dialect. In 2011 ook weer.  Ook Johan Biemans, heem- en dialectkundige in Bergeijk, pleegt zich in zijn taal tot vrienden en magen te wenden. Hij haakt met een lang vers, Opa’s Kersmus, op een subtiele manier in op de actualiteit. De kerstkribbe blijkt nog zijn enige houvast. Klik op ‘Meer’.

Nog meer Kerst? Klik hier.  Wat ons blijft ontroeren is het filmpje ‘Alsof een vlinder zich ontpopt’. ‘n Soort tegengif voor de ellende in de wereld.

Mi unne ezel dur de woestèn, sjonge jonge wân opgoave. Vlug konde nergens zèn, unne ezel kan nie droave. ‘t Gi op zun gemekske, dur veul mulle zand. Ze zuuken nog ‘n plekske, zo mèr ergus àn de kant. Ze wâre muug allebej, maar liepen heel kwiek dur. Eindeluk in Bethlehem zó blej, want doar déje ze ‘t vur. Ut Jezuskiendje wier gebòre, in ‘n stelleke onder de moan. Engelkes zongen van de tòre en herderkes lieten un troan. An Antonis, december 2011

Engel bij de stal in de Bestse buurtschap De Vleut

Houvast

Johan Biemans te Bergeijk besluit zijn vers Opa’s Kersmus aldus:

‘t Zal ménnen tééd wel vôrt dure.

Proficiat paus, mee ‘w poppekaast.

Ik heb wel genôg oan mén kribke,

want dä is nog m’n innigste hoùwvaast.