SanteLOGie

Met Peter Buwalda zou wel eens een Nederlandse schrijver kunnen zijn opgestaan die bijvoorbeeld Arnon Grunberg en Adri van der Heijden met het grootste gemak naar de kroon steekt. Zijn romandebuut heet Bonita Avenue

Bonita Avenue in Berkeley, Los Angeles, is een van die vele straten met mooie grote huizen en veel groen van volwassen bomen, vlak bij de bergen en bij de oceaan, in dat gezegende deel van de Verenigde Staten. Het is ook de straat waar de familie van wiskundeprofessor Siem Sigerius haar gelukkigste tijd doorbracht, de eerste jaren ook van dat gezin dat bestaat uit Siem en zijn voormalige buurvrouw Tineke en haar twee dochters Joni en Janis, beiden genoemd naar popidolen uit de jaren zestig van de vorige eeuw.

Siem en Joni en haar latere vriend Aaron zijn de hoofdfiguren in Bonita Avenue, het alom bejubelde debuut van Peter Buwalda en ik zeg het maar meteen: de eerste verschijnselen van de verheffing tot cultboek van die pil van bijna 550 pagina’s zijn al te vinden op internet. Er is trouwens ook een belangrijke bijfiguur, Wilbert, de krankzinnige en criminele zoon uit het eerste huwelijk van Sigerius, die uiteindelijk, zal ik maar zeggen, de knoop doorhakt.

Het zou niet goed zijn het verhaal van het boek uitvoerig te vertellen omdat je er dan voor de toekomstige lezer veel spanning vanaf zou halen bovendien: probéér het maar eens kort samen te vatten. Laat ik het erop houden dat er, om maar eens met Gerard Reve te spreken, geen normaal mens in voorkomt en dat wil ik toch een beetje toelichten.

Psychopaat van in de genen

Siem wordt achtereenvolgens wiskundeprofessor, rector magnificus van de Tubantia University en minister van onderwijs met als enige opleiding mulo-b, en natuurlijk flink wat zelfstudie; zijn achtergrond is die van de Utrechtse achterstandswijk, Wijk C. Tineke is een halfprofessionele meubelmaker en haar dochter Joni – in enkele hoofdstukken de ik-figuur – is een kille en volstrekt amorele poenmaakster, die er geen been in ziet rijk te worden in de porno-industrie. Haar vriend Aaron is een begenadigd fotograaf, die echter krankzinnig wordt – wellicht vergiftigd door de keiharde karakters van zijn vriendin en haar stiefvader. Met Siem beoefent hij tevens intensief de judosport. En Wilbert is een levensgevaarlijke psychopaat en dat zit overduidelijk in zijn genen – die van Siem, al denkt Siem zelf van niet. Allemaal hebben ze hun grote en kleine geheimen voor elkaar, spelen ze rolletjes en rollen die onvermijdelijk tot de catastrofe leiden. En tegen de achtergrond speelt de vuurwerkramp van Enschede een rol als een soort voorbode voor hoe het gaat aflopen.

Die op zich soms onwaarschijnlijke karakters vormen dan ook een zeer explosief mengsel, waarvan de laatste tientallen pagina’s van het boek uiterst realistisch verslag doen. Het is of de schrijver geen andere uitweg meer ziet dan zich hardhandig, bijna in paniek, te ontdoen van de monsters die hij heeft opgeroepen. Zelfs de kille Joni komt er niet helemaal ongeschonden uit.

De manier waarop Buwalda een en ander uit de doeken doet is duizelingwekkend. Eenheid van tijd en handeling is ver te zoeken, soms zit je in een verhaal in een verhaal in een verhaal in een en dezelfde alinea en komt dan toch keurig op je pootjes terecht. Dat is echt perfect gedaan, ik had er weinig moeite mee voortdurend te beseffen in welk tijdperk ik nú weer was aangeland.

Minister Kruidenier

Ook qua plaats gaan we letterlijk van de hak op de tak, dan weer zijn we Los Angeles in de jaren zeventig en dan weer in Venlo, Brussel of Enschede ergens in 2008, moeiteloos switchen we van Wijk C in de jaren zeventig naar de kapitale boerderij van Sigerius in Twente en het rijtjeshuis van Aaron in Roombeek in de jaren negentig en opnieuw rond 2008. Steeds mengt Buwalda echt bestaande situaties door zijn fictie, zo treden kort premier Wim Kok op en D66-voorman Thom de Graaf op, maar ook doorzichtige aliassen zoals minister Kruidenier van onderwijs die natuurlijk staat voor minister Apotheker van Landbouw. Buwalda weet de weg in LA, in Sjanghai, in Venlo, Enschede, Utrecht en Nijmegen. Hij kent het universitaire milieu van binnenuit, maar ook de machinaties van de politiek, hij weet wat af van wiskunde en van de porno-industrie – en dat is belangrijk voor een boek: dat de lezer zichzelf niet een koude douche bezorgt doordat de schrijver te weinig blijkt te weten van een onderwerp waar de lezer wel in thuis is. (Harry Mulisch had daar een hinderlijk handje van.) Buwalda weet zo het onvoorwaardelijke vertrouwen van de lezer te winnen, en dat is met opzet gedaan, dan komt de catastrofe des te harder aan.

Maar komaan, ik draai om de feiten heen. Het is natuurlijk een debuut en zolang Buwalda geen tweede, minstens zo goed boek publiceert moet je voorzichtig zijn met de vergelijking met schrijvers die kunnen bogen op een groot en ontzagwekkend oeuvre. Maar afgezien daarvan: Bonita Avenue kan, en dat zeg ik zonder reserve, rustig staan naast boeken van door mij zeer bewonderde schrijvers als T.C. Boyle of, beter nog, Jonathan Franzen; het is een episch werk dat mijn nachtrust een paar nachten enigszins gestoord heeft.

Met Peter Buwalda zou wel eens een Nederlandse schrijver kunnen zijn opgestaan die bijvoorbeeld Arnon Grunberg en Adri van der Heijden met het grootste gemak naar de kroon steekt.

Het is misschien een wat eigenaardige neiging: veel, zo niet alle boeken te lezen, gepubliceerd door een schrijver wiens stijl, verhaaltrant, onderwerpkeuze je ooit esthetisch en/of anderszins bij de kladden hebben gegrepen. Ik heb er een aantal: Roth, Boyle, Doyle, Franzen, Veronesi, Ammaniti, Camilleri, Wieringa, Reve, Rosenboom, Grunberg. En een paar Indiërs, ooit Rushdie, en in ieder geval Amitav Ghosh, Vikram Chandra, Vikram Seth, Rohinton Mistry. Soms doe je het in omgekeerde volgorde. Zoals bijvoorbeeld met Amitav Ghosh. <- Onlangs kreeg ik de gelegenheid wat oudere boeken van hem aan te schaffen. Bijvoorbeeld de Granta-uitgave van een van Ghosh’ eerste boeken, Circle of Reason.

Eerder las ik The Calcutta Chromosome, The Hungry Tide en A Sea of Poppies. De paperbackversie van River of Smoke, dat dit jaar uitkwam, moet nog even wachten tot mei. Een mooi vooruitzicht.

De laatste twee genoemde boeken hebben veel indruk op me gemaakt. Nog vaak zie ik de beelden voor me van de brede stroom van de zoute moerassen van deSundarbans, waar rivierdolfijnen leven en volgens de overlevering een tijger loert in de moeraswildernis. De kern van de beide boeken is de ontmoeting tussen het eenvoudige leven van de strikt bijgelovige mensen die niets méér kennen dan het gebied waar ze geboren zijn en de Indiërs die door opleiding en/of emigratie een brede blik op de wereld hebben gekregen, en voor korte of lange tijd terugkeren.

En het gaat ook, heel bijzonder voor Indiase romans, over eenvoudige, doch sterke vrouwen. Die ook optreden in The Hungry Tide en A Sea of Poppies.

Ook vaste prik: de werken van Ghosh spelen zich af in Calcutta en omgeving – hij is dan ook zelf geboren in Bangla Desh. (Waarom wij in Nederland niet gewoon ‘Bengalen’ zeggen is me een raadsel.)

Uit Bangla Desh zijn door de afscheidingsoorlog veel mensen gevlucht, die zijn gaan wonen in, onder veel meer andere plaatsen, het dorp Lalpukur. Het gaat om heel veel mensen die we hier niet allemaal hoeven te noemen; wel moet gezegd dat een deel van de dorpelingen een opleiding heeft genoten in Calcutta en daar in aanraking is gekomen met het westerse denken, dat gesymboliseerd wordt door een boek genaamd The Life of Louis Pasteur, dat voor een paar studenten aanleiding is een soort studieclub op te richten die de bevordering van deReason, het gezond verstand, de rede voorstaat. Het is prachtig zoals Ghosh beschrijft hoe de studenten worstelen met het begrip reason, tegen de achtergrond van hun opvoeding die hen een soort mengsel van hindoeisme, islam en animisme heeft voorgehouden. Een van de afgestudeerden leidt uit het boek over Pasteur af dat het hele dorp moet worden gereinigd met carbolzuur.

Odyssee

Het boek komt uiteindelijk in handen van een jonge migrant uit Bangla Desh,Alu, omgeven door een eigenaardige mystieke sfeer, die ondanks zijn kennis en verstand het eenvoudige beroep van wever blijft uitoefenen. In het dorp vindt een moordpartij plaats waarvan Alu wordt verdacht. Hij vlucht, gevolgd door een politieman, Jyoti Das.

Dan ontstaat een odyssee, waarbij Alu naar een Arabische Golfstaat gaat in gezelschap van een aantal mensen, met Das steeds op enige afstand. Door allerlei omstandigheden die samen een geweldig verhaal vormen komt Alu uiteindelijk, samen met zijn inmiddels gedecimeerde gezelschap, terecht in de Algerijnse woestijnstad El Oued, waar kort daarna ook Das arriveert, die intussen geen behoefte meer heeft om Alu te arresteren. Ze komen samen zelfs in een soort amateurtoneelstukje terecht, waar Ghosh opnieuw de botsing tussen Indiërs die door het cynisme van het Westen zijn aangeraakt en meer traditionele mensen aangrijpt voor de beschrijving van soms hilarische gebeurtenissen. Uiteindelijk belandt het gezelschap in Tanger, van waaruit Das doorreist naar Düsseldorf, waar een van zijn broers woont en waar hij een nieuw leven wil beginnen.
Waarmee de Circle of Reason rond is.

Hoewel dit boek alle tekenen vertoont van een vroeg werk, is alles van Ghosh’ latere werk erin aanwezig, de kleurige, meedogende, begrijpende beschrijving van de vele mensen die er in voorkomen en hun soms eigenaardige interacties en ook bovennatuurlijke elementen. Geregeld krijgt het boek iets van een sprookje; het is een echt Indiaas boek, zoals de eerste werken van Rushdie dat waren, en net als die werken geschreven in een superieur en licht ouderwets soort van Engels. Het is eigenlijk een wonder dat schrijvers als Ghosh kans zien ons westerlingen verrukt te doen staan van India en zijn mensen – toch vanuit het Westen gezien een verre planeet.

Als je dit soort Indiase literatuur leest, hoef je je niet te schamen dat je als kritische volwassene een sprookjesboek ter hand hebt genomen.

IJsbarbaar, de pasverschenen vierde historische jeugdroman van Rob Ruggenberg uit Best oogst niets dan lof, zowel van jonge lezers als van recensenten. Ruggenbergs werk wordt vaak vergeleken met dat van Thea Beckman en daarbij steekt het niet ongunstig af, eerder het tegendeel. Het wordt tijd voor een belangrijke jeugdboekenprijs!

Overzicht  – Recensies

Niet dat ik gelovig ben (hoewel soms helaas een beetje goedgelovig) maar het heeft iets magisch als je, kort nadat je het nieuwste boek van Paul Theroux over reisschrijven hebt gekocht, The Tao of Travel, ineens Stadsliefde van Adriaan van Dis cadeau krijgt en op de dag dat Redmond O’Hanlon onderwerp van een tv-programma is overweegt over die twee boeken – en de hele reisschrijverij – een stukje te produceren.

Wat is dat, reizen? Theroux stelt er heel strikte voorwaarden aan. Een georganiseerde reis is geen reis. Een vliegreis is geen reis. In een reisgezelschap maak je geen reis, zelfs met zijn tweeën ben je al aan het valsspelen, vooral als je je reisgezelschap niet noemt. Naar wereldberoemde bezienswaardigheden gaan kijken is geen reis. Reizen waarop je onderweg voortdurend in contact staat met het thuisfront zijn geen reizen.

Reizen voeren naar onooglijke lelijke plekken, achteraflanden en dito steden waar je als reiziger plaatsneemt in het lokale armoedige koffiehuis of in je door kakkerlakken gekoloniseerde hotelkamertje om je bevindingen te noteren; tussendoor poog je met de inboorlingen in contact te komen. Je praat niet zelf, je laat hen praten.

Kapotte taxi in de winter

Je reist pas als je te voet bent, met de trein reist, op de fiets gaat. Dat laatste deed Theroux zelf niet, bij mijn weten. (Hij reisde wel per zeekano.) Taxi’s noemt hij in The Tao of Travel niet, maar hij maakte zelf een taxireis die een van de meest spectaculaire verhalen uit de reisliteratuur opleverde: een reis van een plaats in Westelijk China naar Lhasa in Tibet, in de winter, met een krankzinnige chauffeur en een kapotte taxi. In de winter, gelukkig: de hotels waar hij overnachtte lagen onveranderlijk vol uitwerpselen en braaksel maar door de vorst was alles bevroren. en dus reukloos (Riding the Red Rooster, over treinreizen door China waarvoor Theroux Mandarijn leerde spreken.)

Voor de echte lezer van reisliteratuur is The Tao of Travel, op de ietwat pretentieuze titel na, een schatkist, maar die wel omzichtig benaderd moet worden. Theroux rekent zijn collega’s bijvoorbeeld af op geborneerde benadering van lokale mensen en hunne gewoonten, maar ik weet dat hij er zelf ook iets van kan, zie zijn beschrijving van de landen rond de Middellandse Zee inThe Pillars of Hercules; als Theroux dingen beschrijft die de lezer van eigen aanschouwen kent zie je pas, laat ik het zo uitdrukken: hoe moeilijk reisschrijven eigenlijk is. Ook zijn eis: ‘je moet anoniem reizen’ houdt hij zelf niet altijd vol, zieDark Star Safari.

Je zou denken dat Theroux de reisliteratuur wel erg streng beoordeelt, maar gelukkig is dat niet zo. Zo schrijft hij tamelijk breedvoerig over zijn bijna naamgenoot Henry David Thoreau, die nooit verder kwam dan anderhalve kilometer van zijn huis en over andere schrijvers die het land dat ze beschreven niet eens hoefden te bezoeken, omdat het niet bestaat.

Wie veel reisliteratuur leest – en wat heet veel, om te beginnen – zal zien dat Theroux’s keuze nogal willekeurig is, en neem hem dat eens kwalijk, gezien de hoeveel reisliteratuur. Zijn keuze wijkt nogal af van die ik zou maken (sprak hij geborneerd) maar toch: hoe is het mogelijk dat hij Rory Stewart niet noemt, die tussen 2000 en 2002 van Turkije naar Bangladesh liep? Diens boekTussenstations, waarin hij beschrijft hoe hij van Herat naar Kabul liep in Afghanistan, in de winter, met een ouwe hond, is een van de zuiverste voorbeelden van ‘echte’ reisliteratuur, dat aan alle criteria voldoet. Dat geldt ook voor Eric Newby, die hij wel terloops vermeldt, een Londense confectiehandelaar, die enkele van de wonderlijkste reisboeken uit de literatuur heeft geschreven, over fietsen in Ierland in de winter  in de stromende regen, (Round Ireland in Low Gear) met een kano de Ganges af varen – de rivier is meestal te ondiep, en dus loopt hij, met zijn vrouw, met de kano op hun hoofden, lángs de rivier –  (Slowly down the Ganges) en door Afghanistan lopen naar een berg van zesduizend meter en die ook nog beklimmen zonder enige bergbeklimmerervaring (A Short Walk in the Hindu Kush).

Redmond O’Hanlon

Als ik niet oplet wordt dit ook al een Tao of Travel, maar Redmond O’Hanlon moet toch nog wel even aangeduid worden. Die bereidt (bereidde) zijn reizen zorgvuldig voor maar ging dan toch op de bonnefooi op pad, enkele keren met reisgenoten die er gauw tabak van hadden, want Redmond deed maar wat; beroemd is zijn verhaal van het visje dat nietsvermoedend in zijn penis naar binnen zwom, en hij eet onderweg ook alles dat het ongeluk had, van nature opgebouwd te zijn uit min of meer eetbaar vlees. Als je zijn boeken leest heb je één geruststelling: hij is, hoe onwaarschijnlijk ook, levend thuis gekomen, anders had hij het boek niet kunnen schrijven. Hij zou geknipt zijn geweest voor de reis van Theroux per taxi. Hij doet maar wat en dat blijkt achteraf een reis te zijn geweest.

In zijn vermoedelijk laatste reisboek (hij is 65 jaar) vaart hij als manusje-van-alles mee op een modern vissersschip; hij heeft als voorwaarde gesteld dat hij mee mag tijdens een weekje met windkracht 12, en dat levert een apart boek op waarin Redmond op het heftig slingerende en stampende schip diepzinnige gesprekken voert met de andere vissers over allerlei wonderlijke bewoners van de diepzeeën. En ik meen ook over seks, maar dat zou ik moeten nakijken.

Zoals gezegd, de hele reisliteratuur laat zich misschien pas enigszins compleet beschrijven in drie lijvige boekdelen, en daarom kun je het Paul Theroux niet kwalijk nemen dat hij twee Nederlandse reisschrijvers ongenoemd laat, Cees Nooteboom en Adriaan van Dis. Toch zijn het beiden reizigers volgens de normen van Theroux en net als hij naast reisschrijver óók literator. Van Nooteboom heb ik weinig gelezen. Van Van Dis des te meer.

Feitelijk is Leeftocht van Adriaan van Dis ook een reisboek. De ondertitel is zelfs Veertig jaar onderweg, maar dan toch voornamelijk in de eigen ziel, al heeft hij blijkbaar zelden lang op één adres gewoond. Vijf van Van Dis’ boeken worden ook uitdrukkelijk geafficheerd als reisverhalen, in ieder geval voldoet Een barbaar in China aan diverse criteria.

Omdat een reisboek van Theroux (als we die gemakshalve even als autoriteit nemen) niet per se ver van huis hoeft te voeren, kan ik verdedigen dat Stadsliefde. Scènes in Parijs inderdaad een reisboek is. Hij woont in buurtjes van de miljoenenstad die veel weg hebben van zo’n dorp dat aan de achterkant met kranten is dichtgeplakt, zoals ze dat vroeger zeiden. Hij wandelt voornamelijk, of fietst. Hij laat de inheemsen aan het woord, hoewel hij het soms niet kan laten eens even lekker op te spelen. Hij zit vaak eenzaam op zijn kamertje.

Adriaan is er zo een die graag anekdotes en feitelijke gegevens opsomt over de plaatsen waar hij komt. Die gegevens worden zorgvuldig geselecteerd waardoor je soms ineens geheel nieuwe verbanden ziet en onverwachte doorkijkjes krijgt. In Stadsliefde zie je ook dat hij wel zeer nadrukkelijk zijn eigen romanfiguur uit De Wandelaar is, een buitenstaander die welwillend, op minzame toon, de wereld beschrijft zoals die zich aan hem voordoet. Maar die zich op de juiste momenten realiseert dat de ironie soms even op een laat pitje moet. Hij heeft de huisbakken opvattingen van vroeger ver achter zich gelaten, als hij die al ooit heeft gehad en wordt zo, zonder opzet uiteraard, de kosmopoliet die je in Nederland tegenwoordig niet meer mag zijn.

Stinkende zwerver

Ik zou niet alle losse stukjes waaruit Stadsliefde bestaat hebben uitgezocht voor dit boek; de droom waarin hij door twee kardinalen wordt bezocht die hem het pausschap aanbieden is natuurlijk zeer hilarisch en geschreven op de licht ironische toon die ook dit boek doortrekt, maar is niet echt de beschrijving van het leven in de stad Parijs. Zie ook zijn beschrijving van een stinkende zwerver, Monsieur Armand Dubois, ooit postbode maar door Koning Alcohol gereduceerd tot wonen op straat, die door de hele buurt voorzien wordt van nieuwe kleding, voedsel en drank.

De mensen in de buurt komen van alle kanten, en daarin valt Van Dis zelf nauwelijks op, tot zijn genoegen. Daarmee is de buurt natuurlijk nog altijd een dorp, maar wel een heel modern dorp waarvan je zelfs in Nederlandse steden tegenwoordig voorbeelden vindt. Van Dis is daar wel een beetje een buitenbeen, maar hij is wel ‘onze buitenbeen’.

Van Dis heeft op diverse adressen in Parijs gewoond en kan dus ook de recente geschiedenis van de stad aanhalen. Treffend is het verhaal over het elfde arrondissement waar nog niet zo lang geleden een sfeer heerste als in een Middeleeuwse stad, maar waar de nieuwe Opéra werd gebouwd, waarna alles verdwenen bleek.

Als je het boek uit hebt wil je twee dingen: eindelijk weer eens naar Parijs en dan kijken met de ogen van Van Dis, en nóg meer lezen van Van Dis.

Nils Roemen en Fanny Koerts vertellen hoe durftevragen Nederland heeft veroverd. Mede dankzij sociale media als Twitter en de hashtag #durftevragen groeide het uit van een sympathiek idee tot een fenomeen, een nieuwe manier van denken.
Ongebruikte kantoorgebouwen, laptops, ideeën en contacten: samen hebben we meer welvaart en creativiteit dan we nodig hebben. In het boek ‘Durftevragen’ kun je lezen hoe je deze overwaarde kunt benutten, gewoon door te vragen!

Uitgeverijhaystack

Zie ook: Twitteren in de Bestse bieb

Als ik van alles dat de Siciliaanse auteur Andrea Camilleri produceert een recensie zou moeten schrijven, dan was ik nog wel even bezig. De goede man, die inmiddels tegen de negentig loopt, laat soms wel vier of vijf boeken per jaar het licht zien. Een belangrijk deel daarvan zijn policiers (|Commissario Montalbano) of vrolijke, vaak vileine en licht schunnige verhalen van het Siciliaanse platteland rond de vorige eeuwwisseling en in andere tijdperken.

Maar heel af en toe laat Camilleri merken dat hij ook wel iets weet van de rol die adel, clerus en maffia speelden en nog spelen, niet zelden in samenspraak met elkaar, op het eiland Sicilië. En hij is niet bang daarvoor een mes in de rug te krijgen. Ik herinner aan het boek over de jacht op en de vangst na 42 jaar van maffiabaas Bernardo Provenzano, ‘Voi non sapete’.

Dezer dagen verscheen La setta degli angeli (de Engelensekte) van zijn hand – in de maand oktober verscheen alweer de vijfde druk bij de vaste uitgever van Camilleri,Sellerio editore in Palermo.

Het verhaal is kort zo samen te vatten: op een dag blijken in het dorp Palizzolo zeven ongetrouwde vrouwen, onder wie enkele minderjarigen, zwanger te zijn, allemaal precies twee maanden. Enkele van de meisjes wijzen een jongen in het dorp aan als de dader, de anderen houden het op de Heilige Geest. Een advocaat in het dorp, Matteo Teresi, komt er, vooral door toeval, achter dat de zeven pastoors van het dorp de ‘daders’ zijn. Ze hebben twee maanden daarvoor een orgie georganiseerd in een leegstaand klooster en de zeer vrome (en vermoedelijk niet buitengewoon snuggere) meisjes wijs gemaakt dat het een zuiveringsritueel betrof.

De pastoors worden gearresteerd en de advocaat, die bekend staat als ‘links’ en ‘subversief’ omdat hij arbeiders en boeren gratis verdedigt tegen de plaatselijke adel en landeigenaren en daarover ook in een krant schrijft die zijn eigendom is, is heel kort de grote held.

Tot hij bij de bisschop wordt geroepen die hem verwijt aangifte te hebben gedaan bij de carabinieri terwijl het hier toch een kerkelijke kwestie betrof die de kerk ‘onder ons’ had kunnen afwikkelen. De kapitein van de carabinieri die hem van harte heeft geholpen wordt overgeplaatst naar Alessandria in Piemonte. De aanvraag van de advocaat om lid te worden van de notabelenclub wordt gefrustreerd door enkele leden van de adel, op een avond wordt op hem geschoten en tenslotte krijgt hij een brief van de officier van justitie met de mededeling dat de vergunning van zijn krant is ingetrokken.

Het gehele dorp keert zich tegen hem, omdat hij het in heel Italië te schande heeft gemaakt en de vrouwen door buitenstaanders nu verder als hoeren worden beschouwd, en bovendien omdat hij openlijk de spot heeft gedreven met de twee belangrijkste maffiosi en feitelijke bazen in het dorp ‘Ome Carmineddru’ en ‘Ome Peppi Timpa’ . Teresi is een dapper man, maar met name het verbod op zijn krant is hem te veel. Hij pakt zijn boeltje bij elkaar en vertrekt naar Amerika. Waar hij feitelijk hetzelfde werk blijft doen, inclusief schrijven over dat werk.

In zijn verantwoording vertelt Camilleri dat het boek weliswaar een roman is, maar vrijwel woord voor woord gebaseerd op een geval dat zich echt heeft voorgedaan op Sicilië, in de zomermaanden van 1901 in het dorp Alia in het diocees Cefalù.

En het zal jullie niet verwonderen dat ik toen dacht: als je nu ‘Gulpen’ zegt in plaats van ‘Alia’ (of voor mijn part ‘Palizzolo’), ‘Elvira Herczeg, Maarten van Laarhoven en Henk Langenberg’ in de plaats van ‘Matteo Teresi’ ‘Haffmans’ in plaats ‘de zeven pastoors’ en ‘Roermond’ in plaats van ‘Cefalù’, is dit dan geen loepzuiver geval van ‘de geschiedenis herhaalt zich, mutatis mutandis’? Misschien is het enige verschil een troost: de macht van clerus, adel en maffia over de arme ongeletterde boeren is in die ruim honderd jaar zelfs in Gulpen minder sterk is geworden. Iets minder.

Dezer dagen kan men in de bieb een gratis exemplaar van de eerste roman, Het leven is vurrukkulluk (1961) van Remco Campert gaan halen. Dit in het kader van de jaarlijkse actie Nederland leest.

Op vpro.nl kun je de schrijver ook zijn boek ‘laten voorlezen’. Dat kan hoofdstuksgewijs.

En hier een gesprek (in 1995) van Wim Noordhoek met de schrijver.

Het leven is vurrukkulluk zou ook gratis als e-book zijn te verkrijgen. Maar de meest belachelijke opmerking hierover is hier ‘op=op’. Gedigitaliseerde boeken kunnen namelijk helemaal niet opraken. En uitgeverij De Bezige Bij, wil nog steeds dat je daarvoor ‘n tientje neertelt.
Naar VPRO Boeken

De titel van deze foto luidt: ‘Nu gaan we es fijn lol maken’. © Jan van de Ven

Fotograaf-journalist Jan van de Ven zal eens geen primeur hebben

‘n Tijdje geleden liet fotograaf-journalist Jan van de Ven iin Den Dungen door de ‘online-drukkerij’ Blurb, een bedrijf met vestigingen in de VS, GB en NL, een boek met 160 van zijn foto’s maken. Zelf was hij verrast door de kwaliteit van het drukwerk, maar er is één nadeel: het boek kost excl. btw 99 euro. Dat schreeuwt om een elektronische versie, een ebook dus. Volgens mij is Jan de eerste in Nederland die dat – via Blurb – voor mekaar heeft gekregen, zoals hij ook de eerste was die voor een dagblad een website in elkaar knutselde op zijn geliefde Mac.

Jan van de Ven (1950) was vanaf 1972 als redacteur verbonden aan voornamelijk regionale kranten in Brabant, de Randstad en in Noord-Holland. Van 1993 tot en met 2009 was hij journalist in verschillende functies bij het Eindhovens Dagblad. Hij verliet die krant vrijwillig  bij een van de vele reorganisaties van de laatste jaren. Sinds 1 januari 2010 doet hij af en toe wat freelancewerk, maar hij verheugt er zich vooral in, nu te beschikken over de tijd om zich te wijden aan wat hij noemt ‘de vrije fotografie’, vooral – straatfotografie. Daarnaast is hij vrijwilliger en gids/rondleider bij Nationaal Monument Kamp Vught.

Pionier

Als self made ict-er en webmaster was Jan een pionier: Op 31 december 1994 kwam het Eindhovens Dagblad – als eerste Nederlandse krant  – uit op het internet. ‘Een

’Nooduitgang vrijhouden’

Zo heet het fotoboek, waarvan nu voor het zachte prijsje van nog geen 6 euro de elektronische versie te koop is. Laat ik voorop stellen dat het ebook voor verschillende platforms, waaronder de i-Pad van Apple en het besturingssysteem Android van Google nog steeds in ontwikkeling is, waarbij ik ook doel op computerprogramma’s als Calibre, waarmee je verschillende typen documenten kunt omzetten naar bij voorbeeld het *epub-formaat. Ik heb daar zelf een beetje ervaring mee en om nou te zeggen dat ik al iets vlekkeloos voor elkaar heb gekregen, nou nee.

Voor Jan van de Ven, die zoals gezegd een Apple-aanhanger is, was het dan ook best spannend, toen ik op zijn uitnodiging zijn fotoboek testte op een door Android aangedreven tablet.

Maar nu de foto’s-zelf. Honderdzestig stuks, ook goed te bekijken op een gewone Windows-laptop of pc. Daar ben je dan wel ‘n uurtje mee zoet.

Ik ken Jan’s werkwijze zo langzamerhand van zijn weblog, waar ik vrijwel dagelijks even ‘n kijkje neem. Hij heeft en dat is niet vreemd voor een journalist, een zeer brede belangstelling en een ‘alziend oog’. Fotografie wordt van oudsher omschreven als ‘schrijven met licht’ en dat doet Van de Ven. Hij heeft een zekere hang naar het nostalgische, lijkt sterk geïnspireerd door het werk van Martien Coppens, is geboeid door vormen en lijnen en toont zich vooral een groot natuur- en dierenliefhebber. Daarbij heeft het kleinste spinnetje dat een vlieg verorbert zijn aandacht. Zijn serie bevat enkele zeer geslaagde makro-opnamen. Hij vindt het grootste genot in het betrappen van bij voorbeeld vogels in volle vlucht of in aparte situaties, Hij kan zijn pret niet onderdrukken en schrijft dan: Gelukt!

Van de Ven legt zich toe op zwart-wit en dat is bij digitale fotografie geen sinecure. In eerste instantie vond ik sommige foto’s iets te hard, maar dat bleek een misvatting. Enig gesleutel aan de instelling van de schermen leidde tot de conclusie dat deze fotograaf met de nieuwe techniek tot verbluffende resultaten komt. Hij zegt ook dat hij met weinig spijt afscheid heeft genomen van  het ‘chemisch laborantengedoe’ van de analoge fotografie,

Ik wil maar zeggen: Jan van de Ven zal eens geen primeur hebben. Het pionieren zit ‘m overduidelijk in het bloed.

En nog een ebook van Jan van de Ven: ‘Sporen van de holocaust’