Meer op SanteLOGie

Een boek om als Brabander om meer dan een reden trots op te zijn. Niks achterlijkheid!

Er valt nauwelijks een aspect van het verkeer, (openbaar) vervoer, reizen en handel drijven te bedenken dat in dit boek niet aan de orde komt. Het houdt zich ook verre van provincialistische borstklopperij. De betekenis van met name West-Brabant, als schakel tussen de Hollandse steden en Antwerpen/Brussel, was immers al vroeg reëel, wat nu nog te zien is aan een zekere grandeur van het uit 1853 (!) stammende treinstation Roosendaal. Dat zou in de loop van die eeuw, een knooppunt worden van het internationale verkeer in de vier windrichtingen.

Vlissingen was een belangrijke passagiershaven en vanaf Boxtel kwam er een spoorverbinding met Wesel in Duitsland. Europese vorsten als de Britse koningin Victoria, en de Russische tsaar konden letterlijk niet om Roosendaal heen. Er is hierover opmerkelijk veel aan beeldmateriaal en documenten bewaard gebleven en het behoort tot de verdiensten van de samenstellers van het boek dat zij dat allemaal via-via en met steun van (familie)archieven en speurende liefhebbers boven water hebben weten te krijgen.

De diligence van Van Gend & Loos op Waalwijk (toen al letterlijk op z’n retour) in de binnenstad van Den Bosch (1888).

Het begin, in de post-Napoleontische tijd, was natuurlijk uiterst primitief. Het reizen met de diligence van onder anderen  Van Gend & Loos, was  voorbehouden aan mensen met geld en die waren er in het toenmalige Brabant niet zoveel. Je moest wel gegronde redenen hebben om ‘verre reizen’ te maken, te voet over rulle of modderige zandwegen. Maar in het waterrijke noorden en westen van de provincie was er ook de beurtvaart, met haar vracht- annex trekschuiten. Die kreeg een enorme stimulans toen onder koning Willem I (‘de kanalenkoning’) in 1822-‘26 de Zuid-Willemsvaart (Den Bosch-Luik) werd gegraven.

Absoluut monarch

Willem I regeerde in die tijd nog als een absoluut monarch, zo blijkt onder meer uit de moeizame totstandkoming van de straatweg Breda-Den Bosch (eigenlijk Tholen-Nijmegen) ook rond 1822. Het ging om der vraag of die over Loon op Zand of Tilburg zou lopen. De textielstad was toen onmiskenbaar economisch de belangrijkste van Brabant, vandaar dat onder meer ook de provincie voorstander was van de meer zuidelijke variant, in tegenstelling tot natuurlijk de gemeenten in de Langstraat. Toen verantwoordelijke minister uiteindelijk voor Tilburg koos, haalde Willem daar ‘gewoon’ een streep door. Maar het kwam dus uiteindelijk goed, zij het dat Brabant er diep voor in de buidel moest tasten. Tussen de eerste plannen en de voltooiing van deze rijksweg verliep wel ‘n jaar of tien. Wat dat betreft, zijn de tijden niet zoveel veranderd.

Later, rond 1860, zouden de aan te leggen spoorwegen aanleiding geven tot een ‘stedenstrijd’ tussen met name Den Bosch en Eindhoven. Vanuit de provinciehoofdstad wenste men via Helmond naar Limburg te reizen, wat natuurlijk tegen het zere been van Eindhoven was. De toekomstige Lichtstad won, zonder dat er overigens nog een koning aan te pas kwam.

Privébelangen

Het feodale stelsel mocht dan  met de Franse Tijd zijn verdwenen, restanten ervan vielen er in het midden van de negentiende eeuw nog wel degelijk in Brabant waar te nemen. Legendarisch is bij voorbeeld het succesvol  ijveren van de toenmalige gouverneur des konings, A. baron van den Bogaerde van Terbrugge, voor de eerste klinkerweg in Brabant, tussen Veghel via Heeswijk naar Hintham (bij Den Bosch). De baron woonde op kasteel Heeswijk! Gesjoemel? Welnee, de gouverneur vroeg het gewoon aan Provinciale Staten en de toenmalige gemeente Heeswijk-Dinther eerde hem later voor zijn ‘gebaar’ door een gedeelte Gouverneursweg te noemen.

Er is meer van dit soort anekdotische informatie in het boek te vinden, zoals het bekende verhaal van de kasteelheer van Nemelaer, die bij het afstaan van grond voor de spoorlijn Tilburg-Boxtel wist te bedingen, dat daar een privé-halte zou komen. Als de trein moest stoppen stuurde  de heer een ‘lakei’ met een rode vlag naar de spoorbaan. Een andere petit histoire is die over een van de laatste particuliere tolgaarders, bij wie je gratis mocht passeren, mits je bij hem een biertje kocht.

Alerte dorpssmeden

Meer relevant is uiteraard het feit dat Brabantse dorpssmeden en andere kleine ondernemers in de uitvinding van het later gemotoriseerde rijwiel duidelijk brood zagen en zich haastten, voorop te lopen bij het importeren en verhandelen en zelf fabriceren van de nieuwe machines, waaronder natuurlijk ook de automobiel.

Een interessante figuur, die uitvoerig in het boek present wordt gesteld is de Bosschenaar B.A. Jansen (1861-1932), die in 1881, twintig jaar oud dus, een Magazijn van Vélocipèden opende. Hij was trouwens ook (in de jaren negentig) promotor van wielerwedstrijden. Tegen de eeuwwisseling reed hij, met zijn vrouw-> in wat heette ‘het voorspan’, per (gemotoriseerde) De Dion Bouton-driewieler van Parijs naar Den Bosch en startte hij met de import van deze voertuigen.

Hij zou trouwens ook zelf auto’s gaan fabriceren, evenals de looierszoon Koos Aarts (1864-1929) in Dongen. Die exposeerde ermee op de eerste RAI. Een andere legendarische ondernemersfamilie is Otten in Breda, niet in het minst vanwege de dochter van de bedrijfsoprichter, die in het begin van de vorige eeuw met 40 (!) km per uur op een motorfiets door de stad ‘raasde’ (in een tijd dat vrouwen nog nauwelijks op een fiets werden gezien). Het autobedrijf van Otten bestaat nog steeds. Google maar eens op ‘Garage Otten’. Ook in Breda zat de machinefabriek van Backer en  Rueb. Daar zijn meer dan 300 tram-stoomlocomotieven gebouwd, 31% van het het totale Nederlandse bestand.

Moerdijkbrug

Van de infrastructurele werken, die de revue passeren, spant de eerste spoorbrug over het Hollands Diep, als ‘n soort wereldwonder voor die tijd (1872), de kroon. Dat zou 1 1/2 reistijd van en naar Holland gaan schelen, in vergelijking met de stoompont. De bouw van die bijna 1 1/2 km lange Moerdijkbrug was een staaltje van waterstaatkundig vernuft en krijgt een gedetailleerde, met tekening geïllustreerde beschrijving.

De buurtspoorwegen met aanvankelijk paardentractie (binnen de steden, om milieuredenen avant la lettre) en stoomlocomotieven vormen natuurlijk een ‘verhaal apart’ Ze zijn als vervoersmaatschappijen in de jaren dertig van de vorige eeuw opgegaan in de N.V. Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten, beter bekend als BBA.

De autobus had gewonnen, maar nog in de jaren zestig hield de toenmalige BBA-directeur, A.D. van Setten, de mogelijkheid open voor herinvoering van railtransport op het Brabantse ‘platteland’. De BBA komt er naar mijn smaak in dit boek, dat tot 1940 ‘loopt’ ‘n beetje bekaaid af. Temeer daar het materiaal over haar geschiedenis in een boek van Wim Leideritz voor het oprapen ligt.

‘Verkeer en vervoer in Brabant’ van Frans Kense, Giel van Hooff, Hans van den Eeden en zes anderen, met veel foto’s en repro’s van documenten, fraai vormgegeven door Joop Wever, is uitgegeven door de Heemkundekring Tilburg.

Meer op SanteLOGie

De Kamer is enthousiast over IPadscholen – altijd weer de futloze omarming van het nieuwe. Uit vormgebrek. De SP liet weten dat het ‘klassikaal woordjes stampen van vroeger zijn beste tijd heeft gehad’. Een brutale karikatuur van het klassieke onderwijs, en nogal onnozel bovendien, van iets uit het verleden beweren dat het zijn beste tijd gehad heeft.’

(Eindhovens Dagblad)

Maar wat doen ze in Nederland? Ze gaan er met de rug naartoe staan en vullen de dure zendtijd op radio en tv met regelrechte onzinpraat over vermeende manipulatie van de zijde van de voorzitter van de Eerste Kamer de VVD’er Fred de Graaf, die bij zijn werkzaamheden in het kader van de meest recente tijd- en geldverspilling in onze samenleving, te weten de ‘inhuldiging’ van de nieuwe koning en koningin, een scheve schaats zou hebben gereden en inmiddels zelfs is afgetreden.

Meer op SanteLOGie

Een samenvatting van het programma:

2 Juli: Theatergroep Frits met Robin Hood. Vanaf 4 jaar. De bekende Engelse middeleeuwse held die het opneemt voor de armen, maar dan totaal anders. Vanaf 4 jaar.

9 Juli: Arnoud Agricola <- met goochelshow Hallo Wereld in 80 dagen. Vanaf 4 jaar.

16 Juli: Mario van Erp met Een Sprookje, gebaseerd op Roodkapje, Sneeuwwitje en Repelsteeltje. Vanaf 4 jaar.

23 Juli: Meeleeftheater met Prins en Prinses, waarbij de hulp van het jeugdig publiek voor het oplossen van ‘levensproblemen’ wordt gevraagd. Vanaf 4 jaar.

30 Juli: het Vlaamse gezelschap Jeuk met Monsters, Heksen, Griezels, verstopt onder mijn laken? Vanaf 5 jaar.

6 Augustus: De Belgische Clown Michelo die bijna zelf pop wordt in het verhaal Jabbe Dabbe Doe. Vanaf 4 jaar.

De voorstellingen beginnen steeds om 14:30 uur.

Meer info:

bibliotheekbest.nl (VVV agentschap, kaartverkoop)

cultuurpassie.nl

In een stukje met foto over God in Frankrijk, beloofde ik onlangs in mijn archief te zoeken naar een analoge prent uit de jaren vijftig van de vorige eeuw: Gott in Deutschland.

Hier is-ie dan. Ik hem ‘m onder het ‘Franse stukje’ gezet.

Zie hier

Ben bezig, mijn foto-archief – teruggaand tot ca. 1955 – te digitaliseren. De foto’s zijn deels nog in zwart-wit en gemaakt op rolfilm in 6 x 6 formaat met respectievelijk een Agfa-balgcamera en een Rolleiflex. Later werkte ik met een Canon spiegelreflex-camera, ook nog gedeeltelijk in zwart-wit. Als dagbladjournalist maakte ik incidenteel ‘nieuwsfoto’s’, maar in het algemeen ging en gaat mijn voorkeur uit naar foto’s met een documentair karakter.
In deze serie, getiteld Achterom kijken, plaats ik opnamen die zijn gemaakt in Friesland (1956-1961) en in Noord-Brabant (vóór 1956 en sinds 1961) Ook zijn foto’s uit het buitenland, met name Duitsland en Frankrijk, te verwachten. Klik op de foto voor weergave van het originele formaat in een nieuw venster. Het kan nodig zijn, het beeld daar te vergroten met de toetsencombinatie <Ctrl>-(+) © Guido t’ Sas.

Een eerste-steen-legging in Budel Dorplein, 1962

Aanvankelijk had ik moeite met het identificeren van deze foto. Ik wist alleen dat het om een eerste-steen-legging ging in Budel-Dorplein. Ik deed daarom een beroep op het Eindhovens Dagblad, dat wel vaker aan zijn lezers vraagt om detail-informatie over oude foto’s. En met succes. Deze foto moet in 1962 zijn gemaakt.

Does Bartels uit Eersel meldde de krant:

‘De foto van de eerste steenlegging  in Budel Dorplein gaat over de bouw van de inmiddels afgebroken St Andreasschool, geopend in 1963. Ik zat toen in de derde klas. Waarschijnlijk sta ik ook ergens op de foto.
Het hoofd van de school, meester Bekkers, spreekt de menigte toe met megafoon. Tussen de kinderen staan de schoolmeesters, meester Kroese (met baard), meester Raymakers (met stropdas) en daarnaast meester Zegveld.  Juffrouw Mandigers staat helemaal links. Op de voorgrond, met hoed staat pastoor Thijssen, geflankeerd door waarschijnlijk de directeur van de zinkfabriek.’

Bekijk de originele foto in een apart venster. (Zo nodig vergroten door gelijktijdig <Ctrl> en (+) in te drukken,

Meer op SanteLOGie

 

Meer op Manieren